Dikey tarım dünya çapında giderek daha popüler hale geliyor. Artan talebi karşılamak ve gıda güvensizliğini ortadan kaldırmak için tercih edilen bu üretim yöntemi modern tarımın anahtarı olarak görülüyor. Ancak çoğu gelişmede olduğu gibi gıda yetiştirmenin yeni yöntemi dünyanın her yerinde eşit derece uygulanamıyor. Dünyada dikey tarım fikrine açık olan ülkelerin yanı sıra henüz geleneksel yöntemler ile güvenilirliği sağlayamayan pek çok ülke de mevcut.
Güncel durumda en fazla sayıda dikey çiftliğe sahip ülkenin ABD olduğunu söyleyebiliriz. Asya’da sektördeki önde gelen ülkelerden olan Japonya, Çin, Singapur, Güney Kore, Tayvan ve Tayland ise listeyi devam ettiriyor. Avrupa’da dikey çiftlikler ise Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve Hollanda’da uygulanıyor. Orta Doğu ülkeleri de Kuveyt ve BAE’deki çiftlikler de gelişmelerin gerisinde kalmıyor.
Peki saydığımız ülkeler neden modern mahsul yetiştiriciliğine başvuruyor? Nedenlerini öğrenmek için listeyi beraber inceleyelim.
Eğer dikey tarım kavramını daha önce duymadıysan ya da mevcut bilgilerini güncellemek istiyorsan Dikey Tarım 101 içeriğimizi inceleyebilirsin.
Dikey tarım yönteminde öne çıkan ülkeler
Amerika Birleşik Devletleri
ABD’nin dikey tarımın önde gelen oyuncularından biri olduğundan içeriğimizin başında bahsettik. Ülkede yer alan dikey çiftliklerin %60’ından fazlasını küçük yerel çiftlikler oluşturuyor. Önde gelen şirketler arasında New Jersey’deki Aero Farms, San Francisco’daki Plenty Unlimited ve New York’taki Bowery Farming’i sayabiliriz.
Söz konusu çiftliklerin tamamı lahana, pak choi (Çin Lahanası), roka, marul ve çeşitli salata karışımları gibi her türlü yeşil sebze üretimini sağlayabiliyor. Her türlü renkli LED, ABD’de yer alan kapalı dikey çiftlik endüstrisinde yaygın olarak kullanılıyor.
2019’da elde edilen verilere göre ABD’de 2.000’den fazla dikey çiftlik yer alıyordu ve piyasa değerinin yaklaşık 226 milyon dolar olduğu tahmin ediliyordu. 2026 için tahmin edilen değerin ise yaklaşık 1,4 milyar dolar, yani 2019’daki 6 katından fazla olması bekleniyor.
Japonya
Akıllı tarımın bir parçası olan dikey tarım yenilikleri hızla uygulayan Japonya’da da genişliyor. ABD’de olduğu gibi Japonya’da yer alan çiftliklerin de küçük olması nedeniyle Japon hükûmeti çiftliklerin sayısını ve popülerliğini artırmayı amaçlıyor. Ülkede yer alan 200’den fazla dikey çiftliğin en az yarısı iç mekan yetiştiriciliği için LED aydınlatmadan yararlanıyor.
Japonya’da yer alan en büyük dikey tarım şirketi ise SPREAD. 2007’de Kyoto yakınlarında günde 21.000 adet marul üreten Kameoka Çiftliği’ni açarak başlayan şirket, 11 yıl sonra Nara şehri yakınlarında Techno Farm Keihanna adlı ikinci tamamen işlevsel dikey çiftliğini faaliyete soktu. Yeni geliştirilen teknoloji ile yürütülen dikey çiftlikte zor işin büyük kısmını otomatik sistemler gerçekleştiriyor ve günden 30.000 adet sağlıklı, güvenli ve lezzetli marul elde ediliyor.
Bir diğer büyük şirket ise her gün 17.500 LED ışığın altında 10.000 baş marul üretildiği Mirai. 2015 yılında Japon akıllı tarım pazarının değeri 10 milyar yen’in altındaydı ve 2026’da bu değerin 50 milyar yen’in üzerine (yaklaşık 450 milyon dolar) çıkması bekleniyor.
Çin
Dünyanın en yüksek nüfusa sahip ülkelerinden biri olan Çin, insan sayısıyla bağlantılı gıda krizleri yaşıyor. Nihayetinde kaba tabirle bu kadar çok sayıda insanı beslemek oldukça zor ve dikey tarım bu sorunu çözmek için büyük bir kolaylık sağlıyor. Çünkü geleneksel tarım elde edilen mahsule oranla çok fazla alan işgal ederken, dikey tarım dar alanda sağlıklı ve yüksek miktarda gıda yetiştirilmesine olanak sağlıyor. Farklı bir bakış açısıyla Japonya ve Çin gibi gelişmiş ülkelerde çiftçilerin ortalama yaşının yüksek olması tarımda yenilikçi ve daha az efor harcatan yeni bir yaklaşımı şart koşuyor.
Dikey tarım Çin için yeni bir konu başlığı değil. Kavram 2017’de ilk sükse yapmaya başladığında var olan dikey çiftliklerin %80’i Çin’de yer alıyordu.
Örneğin Fujian’da 5.000 metrekarelik bir tesiste LED ışık denizinin altında 8 ila 10 ton marul, lahana ve diğer yapraklı sebzeler üretiliyor.
Güney Kore
Asya’da yer alan diğer ülkeler gibi Güney Kore de dikey üretim trendini yakalıyor. Hâlihazırda birkaç büyük şirketin yer aldığı modern tarım sektöründe NextOn ve Farm8 öne çıkıyor.
NextOn, terk edilmiş bir otoyol tünelinde dikey bir çiftlik oluşturarak dağın altında bir çiftlik olarak adlandırıldı. Seul’ün 120 km güneyindeki bu tünel, ağırlıklı olarak salatalar olmak üzere yapraklı yeşillikleri başarılı bir şekilde yetiştirmek için LED’ler ve yarı otomatik teknolojiler kullanıyor.
Farm8 ise günde 40 ton bebek yaprak sebzesi, kırmızı biber ve diğer minyatürleştirilmiş yeşil sebzeleri yetiştiriyor. Üretilen gıdaların çoğu Pyeongtaek’te 16.500 m2’den fazla arazi ve tesiste üretiliyor. Şirket aynı zamanda Samsung, Starbucks, 7Eleven ve Subway gibi büyük şirketler ile işbirliği yapıyor. Dikey tarımın temeli teknolojideki yeniliklere dayandığı için gelecekte Güney Kore’den bu alandaki büyük ilerlemeyle ilgili birçok haber bekleyebiliriz.
Kaynak: Farm8
Almanya
Berlin’de yer alan InFarm Avrupa’nın en büyük dikey tarım şirketlerinden biriydi. Özellikle COVID pandemisi sırasında 170 milyon doların üzerinde yatırım aldı ve yıllar boyunca toplam fonları 400 milyon doların üzerine çıktı. Ancak geçtiğimiz sene şirket Birleşik Krallık ve Hollanda’da iflas ilan etti. Daha sonra ise Danimarka ve Fransa’dan ayrılan InFarm farklı ülkelerdeki pazarlardan da elini eteğini çekti. Herhangi bir spekülasyona dair yorum yapmayan InFarm hakkında farklı söylentiler var olsa da biz işin dikey çiftçilik kısmından bakıyoruz.
Ana ürünleri dijon hardalı, salata, fesleğen, kekik ve diğer yeşil sebzeler ve otlar olarak sıralanıyor. Şirket, sistemlerini sürekli izleme, yükseltme ve ayarlamayı sağlayan bulut çiftçiliğini kullanmasıyla sektörde öne çıkıyor. Bu sayede çiftliklerinde yüzden fazla farklı ürün yetiştirilebiliyor. Şirket, mevcut durumda ayda 150.000’den fazla bitki üretiyor ancak bu sayının her geçen gün arttığını söyleyebiliriz.
Fransa
Fransa modern tarımda hâlâ çok yeni olmasına rağmen epeyce dikey çiftliğe sahip. Agricool gibi bazı şirketler Paris’te küçük kaplarda marul, çilek, fesleğen gibi bitkiler yetiştiriyor.
Adını vermeye değer bir başka şirket olarak da Paris’te iç mekan ve kentsel tarım yöntemlerini kullanarak şifalı bitkiler yetiştirme konusunda uzmanlaşmış ReFarmers’ı örnek verebiliriz.
